Szkody wyrządzane przez dzikie zwierzęta mogą prowadzić do poważnych strat w gospodarstwie rolnym, sadzie, na plantacji czy w gospodarstwie leśnym.
Zniszczone zasiewy, uszkodzone drzewa, zgryzione sadzonki czy utrata zwierząt gospodarskich rodzą jednak podstawowe pytanie: kto odpowiada za szkodę i od kogo można dochodzić odszkodowania?
Odpowiedź zależy przede wszystkim od gatunku zwierzęcia, rodzaju szkody, miejsca jej powstania oraz podstawy prawnej odpowiedzialności.
W polskim prawie podstawowe znaczenie dla występujących szkód wyrządzanych przez dzikie zwierzęta mają dwa szczególne reżimy odpowiedzialności:
- odpowiedzialność związana ze szkodami łowieckimi, uregulowana w Prawie łowieckim,
- odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzane przez niektóre gatunki zwierząt objęte ochroną gatunkową, wynikająca z ustawy o ochronie przyrody.
Te dwa mechanizmy nie powinny być ze sobą utożsamiane.
Jakie gatunki powodują szkody łowieckie?
Podstawowe znaczenie ma art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie.
Zgodnie z tym przepisem dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego jest obowiązany do wynagradzania szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych przez:
- dziki,
- łosie,
- jelenie,
- daniele,
- sarny.
Jest to ustawowy i zamknięty katalog gatunków w zakresie szkód wyrządzonych w uprawach i płodach rolnych wskazanych w art. 46 ust. 1 pkt 1 Prawa łowieckiego.
Innymi słowy: prawo nie pyta wyłącznie, czy zwierzę było dzikie albo łowne. Pyta, czy był to konkretny gatunek wskazany w przepisie i czy szkoda powstała w warunkach objętych ustawową odpowiedzialnością.
Sam fakt, że dane zwierzę jest zwierzęciem łownym, nie oznacza więc jeszcze, że jego szkody w uprawie rolnej będą podlegały odszkodowaniu na podstawie art. 46 Prawa łowieckiego.
Prawo łowieckie przewiduje ponadto odrębną odpowiedzialność za szkody wyrządzone przy wykonywaniu polowania. Jest to inna kategoria szkód niż zniszczenia powodowane przez zwierzynę podczas jej naturalnego żerowania.
Ważne: lista zwierząt łownych jest szersza
Nie należy utożsamiać katalogu zwierząt łownych z katalogiem gatunków, za których szkody w uprawach i płodach rolnych odpowiada dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego.
Dlatego przykładowo fakt, że lis czy borsuk należą do zwierząt łownych, nie oznacza automatycznie odpowiedzialności na podstawie art. 46 ust. 1 pkt 1 za szkody w uprawach i płodach rolnych.
W każdym przypadku trzeba najpierw ustalić konkretną podstawę prawną roszczenia.
Dlatego szkoda wyrządzona np. przez lisa albo borsuka, mimo że są to zwierzęta łowne, nie podlega automatycznie mechanizmowi z art. 46 ust. 1 pkt 1 Prawa łowieckiego.
Kto odpowiada za szkody wyrządzone przez dziki, jelenie, daniele i sarny?
Jeżeli szkoda w uprawie lub płodach rolnych została wyrządzona przez jeden z gatunków wymienionych w art. 46 ust. 1 pkt 1, co do zasady odpowiada dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego.
Nie oznacza to jednak, że właściciel gruntu powinien kierować roszczenie bezpośrednio do Skarbu Państwa tylko dlatego, że zwierzęta łowne stanowią własność Skarbu Państwa.
Ustawa tworzy bowiem szczególny mechanizm odpowiedzialności związany z gospodarowaniem zwierzyną w obwodzie łowieckim.
Łoś – szczególny przypadek
Łoś stanowi szczególny przypadek, ponieważ mimo że jest wymieniony w art. 46 ust. 1 pkt 1 Prawa łowieckiego, obecnie obowiązuje jego całoroczna ochrona.
W przypadku szkód wyrządzonych przez łosia objętego całoroczną ochroną mogą znaleźć zastosowanie szczególne zasady odpowiedzialności Skarbu Państwa określone w art. 50 Prawa łowieckiego, jeżeli spełnione są przesłanki przewidziane w przepisach.
Zakres tej odpowiedzialności zależy jednak od rodzaju szkody oraz spełnienia ustawowych przesłanek.
Nie oznacza to jednak ogólnej odpowiedzialności za każdą szkodę wyrządzoną przez łosia. Nadal znaczenie ma rodzaj szkody oraz spełnienie ustawowych przesłanek odpowiedzialności.
W przypadku szkody wyrządzonej przez łosia trzeba zweryfikować nie tylko gatunek zwierzęcia, ale także rodzaj szkody oraz spełnienie ustawowych przesłanek odpowiedzialności.
Podobnie szczególne zasady dotyczą szkód wyrządzonych przez zwierzęta wymienione w art. 46 ust. 1 pkt 1 na obszarach niewchodzących w skład obwodów łowieckich.
Szkody w uprawach rolnych
Najczęstsze szkody łowieckie dotyczą upraw.
Dzik może powodować m.in.:
- wyrywanie i niszczenie roślin,
- rycie gleby,
- zniszczenie zasiewów,
- wydeptywanie upraw.
Jeleń, daniel i sarna mogą natomiast powodować przede wszystkim szkody związane ze zgryzaniem roślin.
W przypadku szkody rolnej kluczowe znaczenie ma nie tylko ustalenie jej sprawcy, lecz także rozmiaru zniszczeń.
Prawo łowieckie przewiduje formalną procedurę ustalania szkody. Właściciel albo posiadacz gruntu rolnego składa wniosek o dokonanie oględzin lub szacowania szkody do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego.
W zależności od etapu powstania szkody przeprowadza się oględziny albo szacowanie ostateczne, podczas których ustala się zakres szkody i wysokość należnego odszkodowania.
Podczas oględzin ustala się m.in.:
- gatunek zwierzyny, która wyrządziła szkodę,
- rodzaj, stan i jakość uprawy,
- powierzchnię całej uprawy,
- powierzchnię uszkodzonej części,
- szacunkowy procent zniszczenia.
W procedurze dotyczącej szkód łowieckich oględziny powinny zostać przeprowadzone w terminie określonym w przepisach Prawa łowieckiego oraz przepisach wykonawczych, co do zasady nie później niż w terminie 7 dni od otrzymania wniosku.
Szczegółowe zasady przeprowadzania oględzin, szacowania szkód oraz ustalania wysokości odszkodowania określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych.
Sady i plantacje
Szkody w sadach i plantacjach wymagają szczególnie dokładnej analizy.
Jeżeli konkretny sad lub plantacja mieści się w pojęciu uprawy rolnej objętej regulacją Prawa łowieckiego, szkoda wyrządzona przez dzika, jelenia, daniela, sarnę albo – w przypadkach przewidzianych ustawą – łosia może podlegać temu reżimowi odpowiedzialności.
Ocena, czy dana plantacja lub sad mieści się w pojęciu uprawy rolnej na gruncie Prawa łowieckiego, wymaga analizy konkretnego przypadku.
W przypadku upraw wieloletnich znaczenie może mieć jednak nie tylko utrata plonu w danym sezonie.
Uszkodzenie młodego drzewa może prowadzić do jego obumarcia, natomiast uszkodzenie drzewa owocowego może wpływać na jego dalszą produktywność.
Dlatego przy dokumentowaniu szkody warto uwzględnić nie tylko utracony plon, ale również zakres uszkodzeń samych roślin.
Nie można jednak z góry zakładać, że każda szkoda w sadzie lub plantacji jest objęta art. 46. W pierwszej kolejności należy ustalić, czy mamy do czynienia z uprawą lub płodem rolnym w rozumieniu przepisów oraz jaki gatunek zwierzęcia wyrządził szkodę.
A co ze szkodami w gospodarstwie leśnym?
To jeden z najważniejszych wyjątków.
Art. 46 ust. 1 pkt 1 Prawa łowieckiego mówi o szkodach w uprawach i płodach rolnych. Nie ustanawia natomiast ogólnej zasady odpowiedzialności za każdą szkodę wyrządzoną przez zwierzynę w gospodarstwie leśnym.
Dlatego zgryzienie sadzonek, spałowanie drzew czy uszkodzenie młodnika przez jelenie lub sarny nie daje automatycznie roszczenia odszkodowawczego na podstawie art. 46 Prawa łowieckiego.
W przypadku szkody leśnej trzeba zatem ustalić, czy istnieje inna szczególna podstawa odpowiedzialności.
To bardzo istotne rozróżnienie, ponieważ określenie „szkoda wyrządzona przez zwierzynę łowną” nie jest wystarczające do stwierdzenia prawa do odszkodowania.
- Zwierzęta objęte ochroną gatunkową – odrębny reżim odpowiedzialności
Drugą ważną grupę stanowią szkody wyrządzane przez zwierzęta objęte ochroną gatunkową.
Art. 126 ustawy o ochronie przyrody przewiduje odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez:
- żubry,
- wilki,
- rysie,
- niedźwiedzie,
- bobry.
Nie oznacza to jednak, że każda szkoda wyrządzona przez zwierzę objęte ochroną gatunkową jest automatycznie objęta odpowiedzialnością Skarbu Państwa.
Szczególnym mechanizmem odszkodowawczym objęte są wyłącznie gatunki wskazane w art. 126 ustawy o ochronie przyrody, a zakres odpowiedzialności wynika również ze skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Art. 126 wskazuje zamknięty katalog gatunków, dla których ustawodawca przewidział szczególny mechanizm odpowiedzialności Skarbu Państwa.
Na pierwszy rzut oka przepis wskazuje konkretne rodzaje szkód, np. szkody wyrządzone przez wilki w pogłowiu zwierząt gospodarskich czy przez bobry w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim.
Skutkiem wyroków Trybunału Konstytucyjnego była utrata mocy określonych ograniczeń odpowiedzialności Skarbu Państwa zawartych w art. 126 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, w zakresie wskazanym w tych orzeczeniach.
Przy ocenie konkretnego roszczenia nie można więc poprzestać wyłącznie na literalnym wyliczeniu rodzajów szkód zawartym w przepisie, lecz należy uwzględnić również skutki tych orzeczeń oraz aktualną wykładnię przepisów.
W wyroku z 21 lipca 2014 r., sygn. K 36/13, Trybunał uznał za niezgodne z Konstytucją ograniczenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzane przez żubry, wilki, rysie i niedźwiedzie wyłącznie do rodzajów mienia wskazanych w przepisie. Odpowiednie ograniczenie dotyczące bobrów zostało wcześniej zakwestionowane w wyroku TK z 3 lipca 2013 r., sygn. P 49/11.
Dlatego nie należy obecnie przedstawiać art. 126 jako przepisu ograniczającego odpowiedzialność Skarbu Państwa wyłącznie do wymienionych literalnie kategorii mienia.
Jakie szkody mogą powodować zwierzęta objęte art. 126?
W praktyce art. 126 może mieć znaczenie m.in. w przypadku:
Żubr
Szkody mogą dotyczyć m.in. upraw, płodów rolnych oraz gospodarstwa leśnego, ale – z uwagi na wyrok TK – zakres odpowiedzialności nie może być ograniczany wyłącznie do tych kategorii.
Wilk
Najczęściej spotykanym przypadkiem są szkody w zwierzętach gospodarskich, np. zagryzienie owiec. Jednak po wyroku TK nie można przyjmować, że odpowiedzialność Skarbu Państwa jest ograniczona wyłącznie do pogłowia zwierząt gospodarskich.
Ryś
Analogicznie jak w przypadku wilka, nie można obecnie przyjmować, że odpowiedzialność Skarbu Państwa ogranicza się wyłącznie do kategorii szkód wskazanych pierwotnie w art. 126 ustawy o ochronie przyrody.
Niedźwiedź
W praktyce szczególnie istotne są szkody w pasiekach, zwierzętach gospodarskich i uprawach, ale również tutaj nie można pomijać skutków wyroku TK.
Bóbr
W przypadku bobra istotne znaczenie mają szkody związane m.in. z działalnością zwierzęcia w gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny zakwestionował ograniczenie odpowiedzialności Skarbu Państwa wyłącznie do tych kategorii szkód.
Kto szacuje szkody wyrządzone przez gatunki objęte ochroną?
W przypadku szkód objętych art. 126 ustawy o ochronie przyrody oględzin i szacowania szkody, ustalenia wysokości odszkodowania oraz jego wypłaty dokonuje właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska, a na obszarze parku narodowego – dyrektor parku narodowego.
Szczegółową procedurę określają przepisy wykonawcze wydane na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Regulacje te obejmują żubry, wilki, rysie, niedźwiedzie i bobry oraz określają m.in. sposób zgłaszania i szacowania szkody.
W sprawach spornych dotyczących wysokości odszkodowania na podstawie art. 126 ustawy o ochronie przyrody właściwe są sądy powszechne.
Kiedy odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez chronione zwierzę może nie przysługiwać?
Odpowiedzialność Skarbu Państwa nie jest absolutna.
Art. 126 ust. 6 ustawy o ochronie przyrody przewiduje sytuacje, w których odszkodowanie nie przysługuje.
Dotyczy to przypadków wskazanych w art. 126 ustawy o ochronie przyrody, obejmujących m.in. określone sytuacje związane ze sposobem użytkowania nieruchomości, rodzajem szkody lub niewykonaniem obowiązków zabezpieczających przed szkodami.
Przykładowo przepis przewiduje wyłączenie odpowiedzialności w przypadku szkód w uprawach rolnych założonych z naruszeniem powszechnie stosowanych wymogów agrotechnicznych. Szczególne ograniczenie dotyczy również szkód wyrządzonych przez wilki, niedźwiedzie lub rysie w zwierzętach gospodarskich pozostawionych bez bezpośredniej opieki w okresie od zachodu do wschodu słońca.
Oznacza to, że także w tym reżimie trzeba analizować konkretny stan faktyczny, a nie tylko sam fakt wystąpienia szkody.
Co zrobić po stwierdzeniu szkody?
Najbezpieczniejszy schemat działania jest prosty:
- Zidentyfikuj zwierzę.
- Udokumentuj szkodę.
- Ustal status nieruchomości i miejsce wystąpienia szkody.
- Sprawdź właściwą podstawę prawną.
- Zgłoś szkodę właściwemu podmiotowi.
- Weź udział w oględzinach i szacowaniu.
- Sprawdź protokół i zgłoś zastrzeżenia.
- Pilnuj terminów odwoławczych i sądowych.
W przypadku szkód łowieckich szczególne znaczenie ma ustalenie gatunku zwierzęcia oraz prawidłowe przeprowadzenie procedury szacowania.
W przypadku zwierząt objętych ochroną gatunkową konieczne jest natomiast sprawdzenie, czy szkoda mieści się w reżimie art. 126 ustawy o ochronie przyrody oraz uwzględnienie skutków orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Jak dochodzić odszkodowania za szkodę łowiecką?
W przypadku szkody objętej art. 46 Prawa łowieckiego warto działać według następującego schematu.
Krok 1. Ustal gatunek zwierzęcia
Pierwszym zadaniem jest ustalenie, jakie zwierzę wyrządziło szkodę.
Ma to podstawowe znaczenie, ponieważ katalog z art. 46 ust. 1 pkt 1 obejmuje tylko dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny.
Podczas oględzin gatunek zwierzyny jest jednym z elementów podlegających ustaleniu.
Krok 2. Zabezpiecz dowody
Warto od razu:
- zrobić zdjęcia całego uszkodzonego obszaru,
- sfotografować ślady żerowania,
- udokumentować tropy i inne ślady obecności zwierząt,
- ustalić powierzchnię uprawy,
- zachować dokumentację dotyczącą rodzaju uprawy,
- odnotować datę stwierdzenia szkody.
Dokumentacja może mieć istotne znaczenie w przypadku sporu dotyczącego gatunku zwierzęcia albo rozmiaru szkody.
Krok 3. Zgłoś szkodę
Właściciel albo posiadacz gruntu rolnego składa wniosek o dokonanie oględzin lub szacowania szkody do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego.
Wniosek powinien wskazywać przede wszystkim miejsce wystąpienia szkody oraz rodzaj uszkodzonej uprawy lub płodu rolnego.
Nie należy zwlekać ze zgłoszeniem – termin powinien umożliwiać przeprowadzenie oględzin i właściwego oszacowania szkody.
Krok 4. Weź udział w oględzinach i szacowaniu
Podczas procedury ustala się m.in. gatunek zwierzęcia, powierzchnię szkody i procent zniszczenia.
Jeżeli poszkodowany nie zgadza się z ustaleniami, powinien zadbać o wpisanie swoich zastrzeżeń do dokumentacji i zachować dowody potwierdzające jego stanowisko.
Krok 5. Odwołanie i decyzja nadleśniczego
W przypadku zakwestionowania ustaleń szacowania przepisy przewidują dalszy etap postępowania z udziałem nadleśniczego.
Nadleśniczy właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkody ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji.
Decyzja jest wydawana co do zasady w terminie 14 dni od otrzymania wymaganych protokołów i jest ostateczna w administracyjnym toku postępowania.
Ostateczny charakter decyzji w postępowaniu administracyjnym nie wyłącza jednak możliwości dochodzenia roszczeń przed sądem powszechnym.
Krok 6. Postępowanie sądowe
Jeżeli poszkodowany albo dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego nie zgadza się z decyzją nadleśniczego, może wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody.
Termin do wniesienia powództwa wynosi trzy miesiące od dnia doręczenia decyzji.
Najczęstsze błędy przy dochodzeniu roszczeń
Dochodzenie odszkodowania za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta wymaga nie tylko ustalenia wysokości strat, ale przede wszystkim prawidłowego zakwalifikowania szkody.
W praktyce wiele problemów wynika z błędnego założenia, że każda szkoda wyrządzona przez dzikie zwierzę podlega takiemu samemu mechanizmowi odpowiedzialności. Tymczasem znaczenie ma zarówno gatunek zwierzęcia, rodzaj i miejsce powstania szkody, jak również właściwa procedura dochodzenia roszczenia.
Poniżej najczęstsze błędy, które mogą utrudnić uzyskanie odszkodowania albo prowadzić do skierowania roszczenia do niewłaściwego podmiotu.
Błąd 1. Założenie, że każde dzikie zwierze powoduje „szkodę łowiecką”
Nie. Dla szkód w uprawach i płodach rolnych art. 46 wskazuje konkretny katalog pięciu gatunków.
Błąd 2. Pomijanie rodzaju szkody
Ten sam gatunek może powodować różne rodzaje szkód, ale nie każda z nich automatycznie podlega temu samemu reżimowi odpowiedzialności.
Błąd 3. Traktowanie szkód leśnych jak szkód w uprawach rolnych
Szkoda w młodniku czy zgryzienie sadzonek nie jest automatycznie szkodą objętą art. 46 Prawa łowieckiego.
Błąd 4. Brak dokumentacji
Bez zdjęć, danych dotyczących powierzchni i innych dowodów znacznie trudniej później wykazać rzeczywisty zakres szkody.
Błąd 5. Pominięcie procedury
W przypadku szkód łowieckich droga do sądu nie jest pierwszym krokiem. Najpierw trzeba przejść ustawową procedurę szacowania i uzyskać decyzję nadleśniczego.
Błąd 6. Traktowanie art. 126 ustawy o ochronie przyrody literalnie
To szczególnie istotny błąd w przypadku szkód wyrządzanych przez żubry, wilki, rysie, niedźwiedzie i bobry.
Przy analizie art. 126 trzeba uwzględnić skutki wyroków TK, które doprowadziły do utraty mocy określonych ograniczeń odpowiedzialności Skarbu Państwa.
Zwierzyna łowna a gatunki chronione – najważniejsze różnice
| Element | Prawo łowieckie | Ustawa o ochronie przyrody |
| Gatunki | dzik, łoś, jeleń, daniel, sarna – w zakresie art. 46 ust. 1 pkt 1 Prawa łowieckiego | żubr, wilk, ryś, niedźwiedź, bóbr (art. 126) |
| Podstawa odpowiedzialności | przepisy Prawa łowieckiego | art. 126 ustawy o ochronie przyrody |
| Podmiot odpowiedzialny | co do zasady dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego; odpowiedzialność Skarbu Państwa występuje w szczególnych przypadkach określonych w ustawie | Skarb Państwa |
| Typowe szkody | szkody w uprawach i płodach rolnych objęte art. 46 Prawa łowieckiego | szkody określone w art. 126, z uwzględnieniem wykładni wynikającej z orzeczeń TK |
| Organ dokonujący ustaleń | procedura szacowania określona w Prawie łowieckim | regionalny dyrektor ochrony środowiska albo dyrektor parku narodowego |
| Spór o odszkodowanie | sąd powszechny | sąd powszechny |
Podsumowanie
Nie każda szkoda wyrządzona przez dzikie zwierzę jest „szkodą łowiecką” w rozumieniu Prawa łowieckiego.
W przypadku szkód w uprawach i płodach rolnych podstawowe znaczenie ma art. 46 Prawa łowieckiego, który wskazuje pięć gatunków: dzika, łosia, jelenia, daniela i sarnę. Co do zasady za takie szkody odpowiada dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego.
Odrębny mechanizm dotyczy żubrów, wilków, rysi, niedźwiedzi i bobrów.
W tym przypadku podstawą szczególnego mechanizmu odpowiedzialności odszkodowawczej jest art. 126 ustawy o ochronie przyrody, a odpowiedzialność za szkody co do zasady ponosi Skarb Państwa.
Przy analizie tego przepisu trzeba jednak uwzględniać wyroki Trybunału Konstytucyjnego, które wyeliminowały określone ograniczenia odpowiedzialności zapisane pierwotnie w art. 126 ust. 1.
W praktyce o powodzeniu roszczenia decydują przede wszystkim:
- prawidłowe ustalenie gatunku zwierzęcia,
- właściwe zakwalifikowanie rodzaju szkody,
- ustalenie podmiotu odpowiedzialnego,
- szybkie zgłoszenie szkody,
- prawidłowe udokumentowanie strat,
- udział w procedurze szacowania,
- oraz zachowanie terminów procesowych.
Jeżeli potrzebujesz pomocy w dochodzeniu należnego odszkodowania, profesjonalne wsparcie prawne może pomóc w ocenie sprawy, przygotowaniu dokumentacji oraz prowadzeniu postępowania.
Zapraszam do kontaktu,
Paweł Pokorski
radca prawny
📞 tel.: +48 505 691 234
✉️ kancelaria@pokorskiodszkodowania.pl
Zdjęcia: Vladimir Srajber, Lorenzo Manera
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej opinii prawnej. W konkretnej sprawie konieczna może być analiza dokumentacji, miejsca wystąpienia szkody, statusu nieruchomości, gatunku zwierzęcia oraz aktualnych przepisów i orzecznictwa.
***
Odszkodowania łowieckie – najważniejsze informacje dla właścicieli gruntów i rolników
Odszkodowania łowieckie – jak uzyskać odszkodowanie, gdy dzika zwierzyna zniszczyła Twoje uprawy?
Dzika zwierzyna może wyrządzać szkody na gruntach rolnych – zniszczenia upraw, utrata plonów czy uszkodzenie płodów rolnych – tym samym powodując straty dla właścicieli nieruchomości oraz producentów rolnych.
W takich sytuacjach poszkodowanym przysługuje prawo dochodzenia odszkodowania łowieckiego.
W niniejszym artykule wyjaśniamy, czym jest szkoda łowiecka, kto ponosi odpowiedzialność za jej naprawienie oraz jak wygląda procedura uzyskania rekompensaty [Czytaj dalej…]