Oględziny szkody łowieckiej – co robi komisja i jak się przygotować

Oględziny szkody łowieckiej to jeden z najważniejszych etapów postępowania o odszkodowanie za szkody wyrządzone w uprawach przez zwierzynę. To właśnie podczas oględzin ustala się m.in. gatunek zwierzyny, rodzaj i stan uprawy, jej całkowitą powierzchnię, powierzchnię uszkodzoną oraz szacunkowy procent zniszczenia. Ustalenia te mogą mieć istotny wpływ na wysokość późniejszego odszkodowania.

Dlatego oględzin nie warto traktować jako zwykłej formalności. Dobrze przygotowany rolnik może nie tylko przedstawić swoje stanowisko, ale również zadbać o prawidłowe udokumentowanie szkody i zareagować, jeżeli ustalenia zespołu nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi uprawy.

W tym artykule wyjaśniamy, jak wyglądają oględziny szkody łowieckiej, kto w nich uczestniczy, co dokładnie ustala zespół oraz jak przygotować się do oględzin, aby właściwie zabezpieczyć swoje interesy.

Oględziny szkody łowieckiej – co to właściwie jest?

Prawo łowieckie przewiduje, że szacowanie szkody składa się co do zasady z dwóch etapów:

1. oględzin,
2. szacowania ostatecznego.

Oględziny służą przede wszystkim wstępnemu ustaleniu rodzaju i rozmiaru szkody. Szacowanie ostateczne ma natomiast prowadzić do ustalenia m.in. ostatecznej powierzchni uszkodzonej uprawy, procentu zniszczenia, plonu z hektara oraz wysokości należnego odszkodowania.

W określonych przypadkach przepisy przewidują jednak przeprowadzenie wyłącznie szacowania ostatecznego. Dotyczy to m.in. szkód w płodach rolnych, szkód wyrządzonych przez dziki na łąkach i pastwiskach oraz szkód w uprawach, jeżeli powstały i zostały zgłoszone bezpośrednio przed sprzętem lub w jego trakcie.

Kto przyjeżdża na oględziny?

W praktyce często używa się określenia „komisja do szacowania szkód łowieckich”. Ustawa posługuje się jednak pojęciem „zespołu”.

W jego skład wchodzą:

• przedstawiciel wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego,
• przedstawiciel dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego,
• właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których wystąpiła szkoda.

To ważne rozróżnienie terminologiczne, ale z punktu widzenia rolnika najistotniejsze jest to, że oględziny nie są czynnością wykonywaną wyłącznie przez przedstawiciela koła łowieckiego. Ustawa przewiduje udział kilku uczestników postępowania.

Jednocześnie nieobecność właściciela lub posiadacza gruntu albo przedstawiciela ośrodka doradztwa rolniczego (ODR) nie wstrzymuje dokonania szacowania. Jeżeli więc rolnik otrzymał prawidłowe zawiadomienie, nie powinien zakładać, że jego nieobecność automatycznie spowoduje przełożenie oględzin.

Co ustala zespół podczas oględzin?

Zakres oględzin wynika bezpośrednio z art. 46a Prawa łowieckiego.

Podczas oględzin ustala się:

1. gatunek zwierzyny, która wyrządziła szkodę,
2. rodzaj, stan i jakość uprawy,
3. obszar całej uprawy,
4. szacunkowy obszar uszkodzonej uprawy,
5. szacunkowy procent zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze.

Każdy z tych elementów może mieć znaczenie dla późniejszego odszkodowania.

Przykładowo jeżeli zespół przyjmie mniejszą powierzchnię uszkodzonej uprawy albo niższy procent zniszczenia, może to przełożyć się na niższą kwotę odszkodowania.

Dlatego podczas oględzin warto zwracać uwagę nie tylko na to, czy szkoda została uznana, ale również w jaki sposób została określona.

Jak szybko powinny odbyć się oględziny?

Zgodnie z Prawem łowieckim oględzin dokonuje się niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku o szacowanie szkody.

Dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego powinien zawiadomić właściciela lub posiadacza gruntów oraz właściwy wojewódzki ośrodek doradztwa rolniczego o terminie oględzin nie później niż przed upływem 3 dni od dnia otrzymania wniosku.

W praktyce oznacza to, że po zgłoszeniu szkody należy uważnie monitorować korespondencję i być przygotowanym na stosunkowo szybkie przeprowadzenie oględzin.

Jak zgłosić szkodę?

Właściciel albo posiadacz gruntów rolnych składa wniosek o szacowanie szkody do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego.

Wniosek powinien zawierać w szczególności:

• imię i nazwisko albo nazwę,
• adres i numer telefonu,
• miejsce wystąpienia szkody,
• rodzaj uszkodzonej uprawy lub płodu rolnego.

Szczegółowe rozporządzenie dotyczące szacowania szkód przewiduje co do zasady zgłoszenie szkody w terminie 3 dni od dnia jej stwierdzenia, w formie papierowej albo elektronicznej. W odniesieniu do niektórych szkód wyrządzonych przez dziki na łąkach i pastwiskach obowiązują szczególne zasady.

Z punktu widzenia bezpieczeństwa dowodowego najlepiej jednak nie czekać do końca ustawowego terminu. Szkodę warto zgłosić niezwłocznie po jej zauważeniu.

Jak przygotować się do oględzin szkody łowieckiej?

Dobre przygotowanie do oględzin może mieć duże znaczenie, szczególnie jeżeli szkoda jest znaczna albo istnieje ryzyko sporu co do jej rozmiaru.

Przede wszystkim warto przygotować dokumentację dotyczącą uprawy i samej szkody.

1. Zrób zdjęcia przed oględzinami

Dokumentacja fotograficzna pozwala utrwalić stan uprawy z momentu możliwie bliskiego stwierdzeniu szkody.

Warto sfotografować:

• całe pole,
• poszczególne fragmenty uszkodzonej uprawy,
• ślady żerowania zwierzyny,
• miejsca o największym nasileniu szkody,
• granice pomiędzy częścią uszkodzoną i nieuszkodzoną.

Zdjęcia nie zastępują oględzin ani oficjalnego protokołu, ale mogą stanowić ważny materiał pomocniczy, zwłaszcza gdy później pojawi się spór co do wyglądu uprawy.

2. Przygotuj informacje o powierzchni pola

Warto mieć przy sobie dane pozwalające określić powierzchnię uprawy.

Jeżeli w dokumentacji znajdują się informacje dotyczące działki, ewidencji gruntów, map czy wcześniejszych pomiarów, dobrze je przygotować.

Nie oznacza to oczywiście, że każdy dokument będzie automatycznie rozstrzygał o powierzchni szkody. Chodzi o to, aby podczas oględzin możliwe było rzeczowe odniesienie się do ustaleń dotyczących powierzchni.

3. Zwróć uwagę na granice szkody

Jednym z kluczowych elementów oględzin jest ustalenie szacunkowego obszaru uszkodzonej uprawy.

Dlatego warto wcześniej dokładnie obejrzeć pole i ustalić, gdzie rzeczywiście występują uszkodzenia.

Jeżeli szkoda występuje w kilku oddzielnych miejscach, warto zwrócić na to uwagę podczas oględzin.

4. Przygotuj informacje dotyczące uprawy

Warto mieć możliwość wykazania:

• jaka uprawa została założona,
• na jakiej powierzchni,
• w jakim stanie znajdowała się przed wystąpieniem szkody,
• jakie zabiegi agrotechniczne były wykonywane.

W przypadku większych szkód pomocna może być również dokumentacja związana z produkcją rolną.

Czy rolnik może uczestniczyć w oględzinach?

Tak. Właściciel albo posiadacz gruntu jest członkiem zespołu dokonującego szacowania.

Oznacza to, że udział rolnika nie powinien sprowadzać się do biernej obecności.

Jeżeli jego zdaniem powierzchnia szkody została określona nieprawidłowo, procent zniszczenia jest zaniżony albo opis uprawy nie odpowiada rzeczywistości, powinien przedstawić swoje stanowisko.

Najlepiej robić to konkretnie i rzeczowo.

Zamiast ogólnego stwierdzenia: „Ta szkoda jest większa.”

lepiej wskazać: „Kwestionuję ustaloną powierzchnię uszkodzonej uprawy, ponieważ uszkodzenia występują również w części pola zaznaczonej na załączonym zdjęciu.”

Takie stanowisko jest znacznie bardziej użyteczne na późniejszym etapie postępowania.

Protokół z oględzin – co powinien zawierać?

Po zakończeniu oględzin dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół.

Powinien on zawierać w szczególności:

• imiona i nazwiska osób uczestniczących w oględzinach,
• datę sporządzenia protokołu,
• datę oględzin,
• ustalenia dotyczące gatunku zwierzyny,
• rodzaj, stan i jakość uprawy,
• obszar całej uprawy,
• szacunkowy obszar uszkodzonej uprawy,
• szacunkowy procent zniszczenia,
• szkic sytuacyjny uszkodzonej uprawy,
• czytelne podpisy uczestników.

Protokół sporządza się w trzech jednobrzmiących egzemplarzach – po jednym dla każdego członka zespołu.

Czy trzeba podpisać protokół?

Przed podpisaniem protokołu warto dokładnie sprawdzić jego treść.

Jeżeli rolnik zgadza się z ustaleniami, podpisanie dokumentu potwierdza udział w czynności i zapoznanie się z jej przebiegiem.

Jeżeli natomiast występują rozbieżności, należy zadbać o ich odpowiednie odnotowanie.

Prawo łowieckie przewiduje możliwość wniesienia przez członków zespołu zastrzeżeń do protokołu wraz z uzasadnieniem. W protokole zamieszcza się informację o braku zastrzeżeń albo o zastrzeżeniach.

Dlatego w przypadku sporu nie warto ograniczać się do samej odmowy podpisania dokumentu.

Znacznie korzystniejsze z punktu widzenia późniejszego postępowania jest precyzyjne wskazanie, z którymi ustaleniami rolnik się nie zgadza i z jakiego powodu.

Jakie zastrzeżenia można zgłosić?

Zastrzeżenia powinny odnosić się do konkretnych ustaleń.

Mogą dotyczyć np.:

• gatunku zwierzyny,
• rodzaju uprawy,
• stanu lub jakości uprawy,
• całkowitej powierzchni uprawy,
• powierzchni uszkodzonej,
• procentu zniszczenia,
• sposobu wyznaczenia obszaru szkody.

Nie chodzi o to, aby wpisywać do protokołu obszerne wywody prawne. Najważniejsze jest jasne wskazanie, co zostało ustalone nieprawidłowo i jakie jest stanowisko rolnika.

Jeżeli jest to możliwe, warto wskazać również podstawę faktyczną zastrzeżenia – np. konkretny fragment pola, pomiar, dokumentację fotograficzną czy inne dane.

Oględziny a szacowanie ostateczne – jaka jest różnica?

To rozróżnienie jest bardzo istotne.

Oględziny

Podczas oględzin ustala się przede wszystkim:

• gatunek zwierzyny,
• rodzaj, stan i jakość uprawy,
• powierzchnię całej uprawy,
• szacunkową powierzchnię uszkodzenia,
• szacunkowy procent zniszczenia.

Szacowanie ostateczne

Na etapie szacowania ostatecznego ustala się dodatkowo m.in.:

• powierzchnię uszkodzonej uprawy,
• procent zniszczenia,
• plon z 1 ha,
• wysokość odszkodowania.

Szacowanie ostateczne powinno zostać przeprowadzone najpóźniej w dniu sprzętu, przed dokonaniem sprzętu uszkodzonej uprawy. W przypadkach, w których przepisy przewidują wyłącznie szacowanie ostateczne, obowiązuje odrębny termin.

Z tego powodu rolnik powinien pamiętać, że oględziny nie muszą być ostatnią czynnością, podczas której będzie można zgłaszać uwagi dotyczące szkody.

Co zrobić, jeżeli nie zgadzasz się z wynikiem?

Jeżeli po przeprowadzeniu szacowania rolnik nie zgadza się z ustaleniami, przepisy przewidują możliwość wniesienia odwołania.

Właściciel albo posiadacz gruntu oraz dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego mogą wnieść odwołanie do właściwego miejscowo nadleśniczego.

Termin na wniesienie odwołania wynosi 7 dni od dnia podpisania protokołu z oględzin albo protokołu szacowania ostatecznego.

Po otrzymaniu odwołania nadleśniczy albo jego przedstawiciel przeprowadza ponowne oględziny albo ponowne szacowanie ostateczne. Co do zasady powinno to nastąpić nie później niż w terminie 7 dni od otrzymania odwołania.

Dlatego jeżeli rolnik uważa, że szkoda została zaniżona, powinien działać szybko. Siedmiodniowy termin na odwołanie jest jednym z najważniejszych terminów w całej procedurze.

Co szczególnie warto sprawdzić podczas oględzin?

Przed zakończeniem czynności warto przejść przez krótką listę kontrolną:

• Gatunek zwierzyny – czy rzeczywiście ustalono, jaki gatunek wyrządził szkodę?
• Rodzaj uprawy – czy prawidłowo określono rodzaj uprawy?
• Stan i jakość uprawy – czy opis odpowiada rzeczywistemu stanowi pola?
• Powierzchnia całej uprawy – czy przyjęta powierzchnia jest prawidłowa?
• Powierzchnia uszkodzona – czy uwzględniono wszystkie fragmenty pola, na których występuje szkoda?
• Procent zniszczenia – czy przyjęty procent odpowiada rzeczywistemu nasileniu uszkodzeń?
• Szkic sytuacyjny – czy szkic odpowiada rzeczywistemu położeniu uszkodzonego obszaru?
• Zastrzeżenia – czy wszystkie zgłoszone przez rolnika uwagi zostały wpisane do protokołu?

To właśnie te elementy powinny być szczególnie dokładnie sprawdzane.

Najczęstsze błędy podczas oględzin szkody łowieckiej

W praktyce problemy pojawiają się najczęściej wtedy, gdy rolnik:

• zgłasza szkodę zbyt późno,
• nie dokumentuje jej od razu,
• nie uczestniczy w oględzinach mimo możliwości udziału,
• nie sprawdza dokładnie protokołu,
• nie zgłasza konkretnych zastrzeżeń,
• nie zachowuje dokumentacji dotyczącej szkody,
• nie pilnuje 7-dniowego terminu na odwołanie.

Szczególnie istotne jest ostatnie z tych zagadnień. Nawet jeżeli rolnik dopiero po kilku dniach zacznie analizować protokół i uzna, że szacowanie było nieprawidłowe, termin na wniesienie odwołania może już upływać.

Oględziny szkody łowieckiej – praktyczna lista dla rolnika

Przed oględzinami:

☐ zgłoś szkodę niezwłocznie,
☐ wykonaj zdjęcia uszkodzonej uprawy,
☐ przygotuj informacje o działce i powierzchni uprawy,
☐ zachowaj potwierdzenie zgłoszenia szkody,
☐ przygotuj dokumentację dotyczącą uprawy.

Podczas oględzin:

☐ uczestnicz w czynności,
☐ sprawdź sposób określenia powierzchni szkody,
☐ zwróć uwagę na procent zniszczenia,
☐ wskaż wszystkie miejsca występowania szkody,
☐ sprawdź szkic sytuacyjny,
☐ zgłoś konkretne zastrzeżenia, jeżeli nie zgadzasz się z ustaleniami.

Po oględzinach:

☐ odbierz swój egzemplarz protokołu,
☐ zachowaj dokumentację fotograficzną,
☐ przeanalizuj ustalenia,
☐ pilnuj terminu 7 dni na odwołanie, jeżeli nie zgadzasz się z wynikiem.

Oględziny szkody łowieckiej – podsumowanie

Oględziny szkody łowieckiej nie powinny być traktowane jako czysta formalność. To etap, na którym ustalane są podstawowe parametry szkody: gatunek zwierzyny, rodzaj i stan uprawy, powierzchnia całej uprawy, powierzchnia uszkodzona oraz procent zniszczenia.

Dla rolnika najważniejsze jest zatem odpowiednie przygotowanie, aktywny udział w oględzinach oraz dokładne sprawdzenie protokołu.

Jeżeli ustalenia nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi uprawy, warto zgłosić konkretne zastrzeżenia i – jeżeli zachodzi taka potrzeba – skorzystać z przewidzianej w Prawie łowieckim procedury odwoławczej.

W sprawach dotyczących większych szkód szczególne znaczenie może mieć analiza całej dokumentacji: zgłoszenia szkody, protokołu oględzin, dokumentacji fotograficznej, protokołu szacowania ostatecznego oraz sposobu wyliczenia odszkodowania.

Zapraszam do kontaktu,

Paweł Pokorski
radca prawny

  tel.: +48 505 691 234

  kancelaria@pokorskiodszkodowania.pl

Zdjęcie: Hari Nandakumar

***

Podstawa prawna:

• ustawa z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie, w szczególności art. 46–46e;
• rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W konkretnej sprawie sposób postępowania powinien zostać oceniony na podstawie okoliczności faktycznych i kompletnej dokumentacji.

***

Odszkodowania łowieckie – najważniejsze informacje dla właścicieli gruntów i rolników

Odszkodowania łowieckie – jak uzyskać odszkodowanie, gdy dzika zwierzyna zniszczyła Twoje uprawy?

Dzika zwierzyna może wyrządzać szkody na gruntach rolnych – zniszczenia upraw, utrata plonów czy uszkodzenie płodów rolnych – tym samym  powodując straty dla właścicieli nieruchomości oraz producentów rolnych.

W takich sytuacjach poszkodowanym przysługuje prawo dochodzenia odszkodowania łowieckiego.

W niniejszym artykule wyjaśniamy, czym jest szkoda łowiecka, kto ponosi odpowiedzialność za jej naprawienie oraz jak wygląda procedura uzyskania rekompensaty [Czytaj dalej…]