Prowadzenie gospodarstwa rolnego wiąże się z ryzykiem wystąpienia wielu nieprzewidzianych zdarzeń, które mogą prowadzić do znacznych strat finansowych. Zniszczone uprawy, uszkodzone budynki gospodarcze, wypadki przy pracy czy szkody wyrządzone przez zwierzęta to tylko niektóre sytuacje, w których rolnik może dochodzić odszkodowania. Nie każda szkoda automatycznie daje jednak prawo do otrzymania świadczenia. Jakie zatem szkody w rolnictwie podlegają odszkodowaniu?
Czym jest szkoda w rolnictwie?
Szkodą pozostającą w związku z prowadzeniem działalności rolniczej jest uszczerbek majątkowy, a w przypadku szkód na osobie również uszczerbek niemajątkowy (krzywda), którego naprawienia można dochodzić na zasadach przewidzianych w obowiązujących przepisach.
Możliwość dochodzenia odszkodowania zależy od źródła szkody oraz przepisów regulujących odpowiedzialność za dane zdarzenie.
Szkody w uprawach rolnych
Jedną z najczęściej występujących kategorii szkód są zniszczenia upraw. Mogą być one spowodowane między innymi przez:
- zwierzynę łowną ,
- niektóre gatunki zwierząt objętych ochroną gatunkową,
- działalność osób trzecich,
- zdarzenia objęte ochroną ubezpieczeniową, np. grad, huragan, deszcz nawalny czy pożar.
W zależności od przyczyny szkody odpowiedzialność za jej naprawienie może spoczywać na innym podmiocie, np. dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego, Skarbie Państwa, ubezpieczycielu albo bezpośrednim sprawcy szkody.
Szkody wyrządzone przez zwierzynę łowną
Zasady odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez zwierzynę łowną określają przepisy ustawy – Prawo łowieckie. Zgodnie z ustawą odszkodowanie za szkody w uprawach i płodach rolnych dotyczy przede wszystkim szkód wyrządzonych przez:
- dziki,
- łosie,
- jelenie,
- daniele,
- sarny.
Odszkodowanie może obejmować m.in.:
- zniszczenie upraw rolnych,
- uszkodzenie płodów rolnych,
- szkody powstałe podczas wykonywania polowania.
Warunkiem uzyskania odszkodowania jest odpowiednie zgłoszenie szkody oraz przeprowadzenie jej oględzin zgodnie z obowiązującą procedurą. Wysokość należnego świadczenia ustalana jest na podstawie rozmiaru poniesionych strat.
Przeczytaj artykuł: Jakie szkody podlegają odszkodowaniu łowieckiemu?
Szkody spowodowane przez zwierzęta chronione
Odpowiedzialność Skarbu Państwa obejmuje jedynie szkody wyrządzone przez gatunki wskazane w ustawie o ochronie przyrody, np. przez żubry, wilki, rysie, niedźwiedzie czy bobry, i tylko w zakresie przewidzianym przez przepisy.
Dotyczy to m.in. przypadków uszkodzenia gospodarstw, pasiek, stawów rybnych czy zwierząt gospodarskich przez określone gatunki dzikich zwierząt.
Każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny oraz udokumentowania rozmiaru poniesionej szkody.
Przeczytaj artykuł: Kto płaci za szkody łowieckie i dlaczego? Koła łowieckie vs Skarb Państwa
Szkody w budynkach i mieniu gospodarstwa
Odszkodowaniu mogą podlegać również szkody dotyczące infrastruktury gospodarstwa rolnego, takie jak:
- uszkodzenie budynków gospodarczych,
- zniszczenie magazynów,
- uszkodzenie ogrodzeń,
- zniszczenie maszyn i urządzeń rolniczych,
- uszkodzenie instalacji technicznych.
Możliwość uzyskania odszkodowania zależy od podstawy odpowiedzialności, np. odpowiedzialności sprawcy szkody albo zakresu ochrony wynikającego z zawartej umowy ubezpieczenia.
Szkody powstałe wskutek zdarzeń atmosferycznych
Rolnictwo jest szczególnie narażone na skutki niekorzystnych zjawisk pogodowych. Jeżeli dane ryzyko jest objęte ochroną ubezpieczeniową, odszkodowanie może obejmować szkody spowodowane przez:
- grad,
- huragan,
- uderzenie pioruna,
- pożar,
- deszcz nawalny,
- lawinę,
- osuwanie się ziemi,
- powódź,
- inne zdarzenia objęte ochroną ubezpieczeniową.
Wysokość odszkodowania zależy od rodzaju zawartego ubezpieczenia oraz zakresu poniesionych strat.
Wypadki przy pracy rolniczej
Szkody w rolnictwie nie dotyczą wyłącznie mienia. Odszkodowaniu lub innym świadczeniom mogą podlegać również szkody na osobie powstałe w związku z wypadkiem przy pracy rolniczej. Dotyczy to zarówno rolników, jak i domowników objętych ubezpieczeniem społecznym rolników, o ile zostały spełnione przesłanki przewidziane w obowiązujących przepisach.
Zasady przyznawania świadczeń z tytułu wypadków przy pracy rolniczej reguluje ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Przepisy tej ustawy określają między innymi, kiedy dane zdarzenie może zostać uznane za wypadek przy pracy rolniczej, jakie świadczenia przysługują osobom ubezpieczonym oraz jakie warunki należy spełnić, aby je otrzymać.
Za wypadek przy pracy rolniczej co do zasady uznaje się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania działalności rolniczej lub czynności pozostających w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Każda sprawa podlega jednak indywidualnej ocenie z uwzględnieniem okoliczności zdarzenia oraz definicji ustawowej.
W przypadku uznania zdarzenia za wypadek przy pracy rolniczej osobie uprawnionej może przysługiwać przede wszystkim jednorazowe odszkodowanie za stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu. W określonych przypadkach przepisy przewidują również możliwość uzyskania innych świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników, jeżeli zostały spełnione ustawowe przesłanki.
Aby skutecznie ubiegać się o świadczenia, istotne jest niezwłoczne zgłoszenie wypadku, zabezpieczenie dowodów potwierdzających przebieg zdarzenia oraz zgromadzenie dokumentacji medycznej. W toku postępowania znaczenie mogą mieć m.in. protokoły powypadkowe, dokumentacja leczenia, opinie lekarzy oraz zeznania świadków.
Jeżeli organ właściwy odmówi przyznania świadczenia albo ustali jego wysokość w sposób, z którym poszkodowany się nie zgadza, decyzja może zostać zaskarżona do właściwego sądu na zasadach określonych w przepisach.
Szkody wyrządzone przez osoby trzecie
Rolnicy mogą dochodzić odszkodowania również wtedy, gdy szkoda została spowodowana przez działania innych osób. Przykładem mogą być:
- uszkodzenie maszyn rolniczych przez uczestnika ruchu drogowego,
- zniszczenie upraw podczas wykonywania robót budowlanych,
- uszkodzenie urządzeń melioracyjnych,
- szkody wynikające z niewłaściwego wykonania usług rolniczych.
W takich przypadkach podstawą dochodzenia roszczeń są najczęściej przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące odpowiedzialności odszkodowawczej, w szczególności przepisy dotyczące odpowiedzialności deliktowej lub kontraktowej.
Przedawnienie roszczeń i terminy zgłaszania szkody
Dochodzenie odszkodowania za szkody w rolnictwie jest możliwe tylko przez określony czas. Roszczenia odszkodowawcze podlegają bowiem przedawnieniu, co oznacza, że po upływie ustawowego terminu ich skuteczne dochodzenie może być utrudnione lub – w przypadku podniesienia zarzutu przedawnienia przez zobowiązanego – niemożliwe.
Długość terminu przedawnienia zależy przede wszystkim od podstawy prawnej dochodzonego roszczenia. Inne zasady mogą mieć zastosowanie do roszczeń kierowanych przeciwko sprawcy szkody na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, inne do roszczeń wynikających z umowy ubezpieczenia, a jeszcze inne do szkód regulowanych przepisami szczególnymi, takimi jak Prawo łowieckie czy ustawa o ochronie przyrody. Z tego względu każda sprawa wymaga indywidualnej oceny pod kątem właściwego terminu.
Niezależnie od terminów przedawnienia warto pamiętać, że wiele przepisów oraz postanowień umów ubezpieczenia przewiduje obowiązek zgłoszenia szkody w określonym czasie od dnia jej powstania lub od momentu uzyskania informacji o zdarzeniu.
W przypadku szkód łowieckich czy szkód likwidowanych przez ubezpieczyciela zachowanie tych terminów ma istotne znaczenie dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania oraz zabezpieczenia materiału dowodowego.
Zbyt późne zgłoszenie szkody nie zawsze prowadzi do utraty prawa do odszkodowania, jednak w określonych sytuacjach może utrudnić wykazanie rozmiaru szkody, wpłynąć na zakres odpowiedzialności zobowiązanego albo skutkować innymi konsekwencjami przewidzianymi w przepisach prawa lub warunkach ubezpieczenia.
Z tego względu po wystąpieniu szkody warto jak najszybciej zabezpieczyć dowody, sporządzić dokumentację fotograficzną, zgromadzić dokumenty potwierdzające wysokość poniesionych strat oraz zgłosić zdarzenie właściwemu podmiotowi.
Pozwala to nie tylko usprawnić postępowanie odszkodowawcze, ale również ogranicza ryzyko utraty możliwości skutecznego dochodzenia roszczeń.
Kiedy odszkodowanie może nie przysługiwać?
Prawo do odszkodowania nie ma charakteru bezwzględnego. Wypłata świadczenia może zostać ograniczona lub całkowicie wyłączona, jeżeli:
- szkoda nie została zgłoszona w wymaganym terminie (jeżeli obowiązek zgłoszenia w określonym terminie wynika z przepisów prawa albo z umowy ubezpieczenia),
- brak jest dowodów potwierdzających jej powstanie,
- szkoda nie jest objęta odpowiedzialnością danego podmiotu lub zakresem ochrony ubezpieczeniowej,
- poszkodowany przyczynił się do powstania szkody w stopniu przewidzianym przez przepisy lub warunki ubezpieczenia.
Dlatego tak ważne jest odpowiednie udokumentowanie zdarzenia oraz zachowanie wymaganych procedur.
Jak zwiększyć szanse na uzyskanie odszkodowania?
Po wystąpieniu szkody warto niezwłocznie podjąć działania, które ułatwią dochodzenie roszczeń. Przede wszystkim należy zabezpieczyć miejsce zdarzenia, wykonać dokumentację fotograficzną, zgromadzić dokumenty potwierdzające wysokość poniesionych strat oraz zgłosić szkodę właściwemu podmiotowi w ustawowym lub umownym terminie.
W bardziej skomplikowanych sprawach pomoc profesjonalnego pełnomocnika może okazać się istotna zarówno na etapie postępowania likwidacyjnego, jak i w przypadku konieczności dochodzenia roszczeń przed sądem.
Jakie szkody w rolnictwie podlegają odszkodowaniu? Podsumowanie
Szkody w rolnictwie mogą dotyczyć zarówno upraw, budynków i maszyn, jak i zdrowia osób wykonujących pracę w gospodarstwie. W zależności od okoliczności odszkodowanie może przysługiwać z ubezpieczenia, od sprawcy szkody, podmiotu odpowiedzialnego za szkody wyrządzone przez zwierzęta lub na podstawie innych przepisów prawa. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej analizy, ponieważ możliwość uzyskania świadczenia zależy od przyczyny szkody, zgromadzonych dowodów oraz spełnienia wymogów przewidzianych przez obowiązujące przepisy.
W razie odmowy wypłaty odszkodowania lub zaniżenia jego wysokości warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który oceni zasadność roszczeń i pomoże skutecznie dochodzić należnej rekompensaty.
Najczęściej zadawane pytania (Q&A)
Nie wiesz od czego zacząć? Zajrzyj do naszego FAQ – zebraliśmy tu wszystkie najważniejsze informacje dla Ciebie.
Jakie szkody w rolnictwie podlegają odszkodowaniu?
Odszkodowaniu mogą podlegać m.in. szkody w uprawach rolnych, budynkach gospodarczych, maszynach i urządzeniach rolniczych, a także szkody na osobie powstałe wskutek wypadku przy pracy rolniczej. Zakres odpowiedzialności zależy od przyczyny szkody oraz przepisów prawa lub warunków zawartej umowy ubezpieczenia.
Czy za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta przysługuje odszkodowanie?
Tak, w określonych przypadkach rolnik może dochodzić odszkodowania za szkody wyrządzone przez zwierzynę łowną lub niektóre gatunki zwierząt objętych ochroną. Warunkiem jest jednak prawidłowe zgłoszenie szkody oraz przeprowadzenie procedury przewidzianej w obowiązujących przepisach.
Czy szkody spowodowane przez grad lub huragan podlegają odszkodowaniu?
Tak, jeżeli dane zdarzenie jest objęte ochroną ubezpieczeniową wynikającą z zawartej polisy. Wysokość odszkodowania zależy od zakresu ubezpieczenia oraz rozmiaru poniesionych strat.
Co zrobić po wystąpieniu szkody w gospodarstwie rolnym?
Przede wszystkim należy zabezpieczyć miejsce zdarzenia, udokumentować rozmiar szkody, wykonać zdjęcia oraz zgłosić szkodę właściwemu podmiotowi lub ubezpieczycielowi w wymaganym terminie. Zachowanie odpowiedniej dokumentacji może mieć istotne znaczenie dla uzyskania odszkodowania.
Czy można odwołać się od zaniżonego lub odmówionego odszkodowania?
Tak. Jeżeli rolnik nie zgadza się z decyzją ubezpieczyciela lub innego podmiotu odpowiedzialnego za naprawienie szkody, może złożyć odwołanie, a w razie potrzeby dochodzić swoich roszczeń na drodze sądowej. W takich sprawach warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.
Czy każde zniszczenie upraw daje prawo do odszkodowania?
Nie. Możliwość uzyskania odszkodowania zależy od przyczyny szkody, podstawy odpowiedzialności oraz spełnienia wymogów określonych w przepisach prawa lub warunkach umowy ubezpieczenia.
Jakie dokumenty warto zgromadzić po powstaniu szkody?
Warto wykonać dokumentację fotograficzną, sporządzić opis szkody, zachować faktury i inne dokumenty potwierdzające wartość utraconego mienia lub koszt naprawy oraz zgromadzić dokumentację dotyczącą zgłoszenia szkody właściwemu podmiotowi.
Potrzebujesz pomocy w sprawie odszkodowania rolniczego?
Każda sprawa dotycząca szkód w rolnictwie wymaga indywidualnej analizy, ponieważ możliwość dochodzenia odszkodowania zależy od okoliczności konkretnego przypadku, właściwych przepisów oraz zgromadzonego materiału dowodowego. W praktyce prawidłowa ocena podstaw odpowiedzialności, ustalenie właściwego podmiotu zobowiązanego do naprawienia szkody oraz zgromadzenie odpowiedniego materiału dowodowego mają często decydujące znaczenie dla powodzenia sprawy.
Z tego względu pomoc profesjonalnego pełnomocnika może istotnie zwiększyć skuteczność dochodzenia roszczeń i ograniczyć ryzyko popełnienia błędów na poszczególnych etapach postępowania.
Skontaktuj się z naszą kancelarią, aby uzyskać profesjonalne wsparcie w sprawie odszkodowania i skutecznie zadbać o swoje prawa.
Zapraszam do kontaktu,
Paweł Pokorski
radca prawny
📞 tel.: +48 505 691 234
✉️ kancelaria@pokorskiodszkodowania.pl
Zdjęcia: Czesława Grabowska
***
Podstawa prawna
- Kodeks cywilny,
- ustawa z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie,
- ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody,
- ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników,
- ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (w zakresie, w jakim ma zastosowanie),
- ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK.
***
Odszkodowania rolnicze – jak skutecznie dochodzić swoich roszczeń?
Odszkodowania rolnicze – jak uzyskać odszkodowanie?
Prowadzenie działalności rolniczej wiąże się z ryzykiem wystąpienia wielu zdarzeń, które mogą powodować znaczne straty finansowe.
Szkody w uprawach, straty w gospodarstwach hodowlanych, skutki klęsk żywiołowych czy ograniczenia wynikające z realizacji inwestycji publicznych mogą prowadzić do obniżenia dochodów gospodarstwa.
W wielu przypadkach rolnicy mają jednak prawo do uzyskania odszkodowania [Czytaj dalej…]