Odszkodowania łowieckie i rolnicze

Jak uzyskać pełne odszkodowanie za szkody w uprawach? Co zrobić, gdy zwierzyna zniszczy uprawy?

Szybki kontakt

    Paweł Pokorski

    radca prawny

    Na przestrzeni lat brałem udział w setkach postępowań w sporach z ubezpieczycielem, gdzie moi klienci otrzymywali należne im świadczenie.

    Pozew o odszkodowanie łowieckie – kiedy warto i jak go przygotować

    Szkody wyrządzone przez dziką zwierzynę mogą oznaczać dla rolnika nie tylko utratę części plonów, ale również poważne straty finansowe.

    Zniszczona kukurydza, zryta łąka, uszkodzone zboże czy zniszczone płody rolne to sytuacje, w których poszkodowany może domagać się odszkodowania. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy koło łowieckie zaniża wysokość szkody, kwestionuje swoją odpowiedzialność albo odmawia wypłaty należnych pieniędzy.

    Czy w takiej sytuacji warto skierować sprawę do sądu? Jakie formalności trzeba wcześniej załatwić? Co zrobić, gdy koło łowieckie nie reaguje na zgłoszenie? Jak przygotować pozew o odszkodowanie łowieckie i jakie dowody mogą przesądzić o wyniku sprawy?

    W tym artykule wyjaśniamy, jakie prawa przysługują rolnikowi, jak krok po kroku przejść przez procedurę dochodzenia odszkodowania i na co szczególnie uważać, aby nie stracić możliwości uzyskania rekompensaty.

    Pozew o odszkodowanie łowieckie

    1. Kiedy rolnikowi przysługuje odszkodowanie za szkody łowieckie?

    Podstawowym aktem prawnym regulującym odpowiedzialność za szkody łowieckie jest ustawa z 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie.

    Zgodnie z art. 46 ust. 1 tej ustawy dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego jest zobowiązany do wynagradzania szkód wyrządzonych:

    • w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny;
    • przy wykonywaniu polowania.

    Oznacza to, że rolnik może ubiegać się o rekompensatę m.in. za zniszczenie upraw kukurydzy przez dziki, wyjedzenie zbóż przez jelenie czy uszkodzenie łąk i pastwisk przez dziki.

    Warto pamiętać, że odpowiedzialność za szkody łowieckie nie obejmuje automatycznie wszystkich zwierząt dziko żyjących. Znaczenie ma zarówno gatunek zwierzęcia, jak i miejsce wystąpienia szkody.

    Kto odpowiada za szkodę?

    W zależności od okoliczności odpowiedzialność może spoczywać na różnych podmiotach:

    1. Dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego

    Co do zasady odpowiada za szkody wyrządzone przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny w uprawach i płodach rolnych oraz za szkody powstałe przy wykonywaniu polowania. W praktyce najczęściej będzie to właściwe koło łowieckie.

    2. Skarb Państwa

    Na podstawie art. 50 Prawa łowieckiego Skarb Państwa odpowiada m.in. za szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne objęte całoroczną ochroną oraz za szkody wyrządzone przez zwierzęta wymienione w art. 46 ust. 1 pkt 1 na obszarach niewchodzących w skład obwodów łowieckich.

    Przykładem może być szkoda wyrządzona przez łosia, który jest zwierzęciem łownym objętym całoroczną ochroną.

    3. Skarb Państwa na podstawie ustawy o ochronie przyrody

    Odrębne zasady odpowiedzialności przewiduje art. 126 ustawy o ochronie przyrody. Dotyczą one szkód wyrządzonych przez określone gatunki zwierząt objętych ochroną gatunkową, m.in. bobry, wilki, rysie, niedźwiedzie i żubry.

    Nie oznacza to jednak, że za każde zniszczenie uprawy przez dzikie zwierzę przysługuje odszkodowanie. Konieczne jest ustalenie, czy dany gatunek został objęty ustawową odpowiedzialnością odszkodowawczą.

    Warto zatem już na początku ustalić, jakie zwierzę wyrządziło szkodę i kto jest właściwym podmiotem do przyjęcia zgłoszenia.

    2. Jak zgłosić szkodę łowiecką? Pierwsze kroki rolnika

    To jeden z najważniejszych etapów całej sprawy. Nawet jeżeli szkoda jest znaczna, nieprawidłowe lub spóźnione zgłoszenie może utrudnić uzyskanie odszkodowania.

    Krok 1. Zabezpiecz dowody szkody

    Po zauważeniu zniszczeń warto jak najszybciej:

    • wykonać zdjęcia i nagrania przedstawiające uszkodzoną uprawę;
    • udokumentować ślady żerowania, tropy i inne oznaki obecności zwierzyny;
    • ustalić orientacyjną powierzchnię zniszczonego obszaru;
    • zanotować datę stwierdzenia szkody;
    • zachować dokumenty dotyczące uprawy, np. faktury za zakup materiału siewnego, ewidencję zabiegów agrotechnicznych czy dokumentację dotyczącą plonów.

    Warto wykonać fotografie zarówno całego pola, jak i poszczególnych miejsc, w których wystąpiły zniszczenia. Dobrą praktyką jest również wykonywanie zdjęć z widocznym punktem odniesienia, aby można było później ocenić rozmiar uszkodzeń.

    Jeżeli szkoda jest rozległa, warto przygotować mapę działki z zaznaczeniem miejsc, w których wystąpiły zniszczenia.

    Nie należy pochopnie likwidować zniszczonej części uprawy przed przeprowadzeniem oględzin lub ostatecznego szacowania.

    Krok 2. Złóż wniosek o szacowanie szkody

    Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych właściciel albo posiadacz gruntu rolnego zgłasza szkodę, składając wniosek o jej oszacowanie.

    Co do zasady należy zrobić to w terminie 3 dni od dnia stwierdzenia szkody.

    W przypadku szkód wyrządzonych przez dziki na łąkach i pastwiskach obowiązują szczególne zasady dotyczące terminu zgłoszenia:

    • poza okresem wegetacyjnym szkodę należy zgłosić w terminie umożliwiającym jej oszacowanie przed doprowadzeniem uszkodzonego obszaru do stanu pierwotnego i rozpoczęciem wegetacji;
    • w okresie wegetacyjnym obowiązuje termin 3 dni od stwierdzenia szkody.

    Wniosek należy skierować do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego.

    Powinien on zawierać przede wszystkim:

    • imię i nazwisko lub nazwę poszkodowanego;
    • adres zamieszkania albo siedziby oraz numer telefonu;
    • wskazanie miejsca wystąpienia szkody;
    • określenie rodzaju uszkodzonej uprawy lub płodu rolnego.

    Warto dodatkowo podać numer działki ewidencyjnej, powierzchnię uprawy, datę stwierdzenia szkody oraz wskazać, jaki gatunek zwierzyny prawdopodobnie ją wyrządził.

    Wniosek można złożyć w postaci papierowej lub elektronicznej. Należy jednak zachować dowód jego doręczenia, np. potwierdzenie nadania przesyłki, potwierdzenie odbioru albo wiadomość elektroniczną.

    Praktyczna wskazówka: nie warto ograniczać się do rozmowy telefonicznej z przedstawicielem koła łowieckiego. Formalny wniosek pozwala wykazać, kiedy szkoda została zgłoszona i jakiej uprawy dotyczyła.

    3. Oględziny i szacowanie ostateczne – na co powinien zwrócić uwagę rolnik?

    Po otrzymaniu zgłoszenia rozpoczyna się procedura szacowania szkody.

    W przypadku szkód objętych art. 46 Prawa łowieckiego szacowania dokonuje zespół składający się z:

    • przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego;
    • przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego;
    • właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na których wystąpiła szkoda.

    Zasadniczo procedura obejmuje dwa etapy:

    Oględziny – podczas których ustala się m.in. gatunek zwierzyny, rodzaj i stan uprawy oraz wstępny zakres uszkodzeń.

    Szacowanie ostateczne – podczas którego określa się m.in. powierzchnię zniszczonej uprawy, procent jej zniszczenia, przewidywany plon z hektara oraz wysokość należnego odszkodowania.

    W przypadku szkód w płodach rolnych, szkód wyrządzonych przez dziki na łąkach i pastwiskach, a także szkód w uprawach, które powstały i zostały zgłoszone bezpośrednio przed sprzętem lub w jego trakcie, przeprowadza się wyłącznie szacowanie ostateczne.

    Ważne jest, aby rolnik aktywnie uczestniczył w oględzinach i szacowaniu. Nie powinien traktować tych czynności jako wyłącznie formalności.

    Co jest ustalane podczas szacowania?

    Zgodnie z art. 46c Prawa łowieckiego podczas szacowania ostatecznego ustala się w szczególności:

    • gatunek zwierzyny, która wyrządziła szkodę;
    • rodzaj uprawy lub płodu rolnego;
    • stan i jakość uprawy;
    • obszar całej uprawy;
    • powierzchnię uszkodzonej uprawy;
    • procent zniszczenia uprawy na uszkodzonym obszarze;
    • plon z 1 hektara;
    • wysokość odszkodowania.

    Wysokość odszkodowania za szkody w uprawach ustala się na podstawie powierzchni uszkodzonej uprawy, stopnia jej zniszczenia, plonu z hektara i wartości danego płodu rolnego. Uwzględnia się również nieponiesione koszty zbioru, transportu i przechowywania.

    W przypadku szkód wyrządzonych przez dziki na łąkach i pastwiskach uwzględnia się także koszty doprowadzenia uszkodzonego obszaru do stanu pierwotnego.

    Ważne: powiadomienie o terminie zbioru

    Rolnik powinien pamiętać o obowiązku wynikającym z art. 46c ust. 3 Prawa łowieckiego.

    O planowanym terminie sprzętu uszkodzonej uprawy należy powiadomić dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego w formie pisemnej, na 7 dni przed zamierzonym sprzętem.

    Jest to istotne, ponieważ szacowanie ostateczne powinno zostać przeprowadzone najpóźniej w dniu sprzętu, przed zebraniem uszkodzonej uprawy.

    Nie należy zatem samodzielnie zbierać uszkodzonej uprawy bez wcześniejszego umożliwienia przeprowadzenia szacowania.

    Co zrobić, jeśli rolnik nie zgadza się z ustaleniami?

    Po zakończeniu czynności sporządzany jest protokół.

    To bardzo istotny dokument, ponieważ zawiera ustalenia dotyczące zakresu szkody i jej szacowania.

    Jeżeli rolnik nie zgadza się z ustaleniami, powinien:

    1. zgłosić zastrzeżenia do protokołu;
    2. wskazać konkretnie, które ustalenia uważa za nieprawidłowe;
    3. przedstawić przyczyny swojego stanowiska;
    4. zadbać o otrzymanie egzemplarza protokołu.

    Nie należy podpisywać protokołu z przekonaniem, że podpis oznacza automatyczną akceptację wszystkich ustaleń. Można podpisać dokument, jednocześnie zgłaszając do niego uzasadnione zastrzeżenia.

    Szczególnie ważne jest wskazanie, czy rolnik kwestionuje powierzchnię zniszczonej uprawy, procent zniszczenia, przyjęty plon z hektara czy zastosowaną cenę płodu rolnego.

    Członkowie zespołu szacującego mają prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu wraz z uzasadnieniem.

    4. Co zrobić, gdy koło łowieckie nie reaguje na zgłoszenie?

    Nie każda sprawa przebiega zgodnie z ustawowym schematem. Zdarza się, że koło łowieckie nie odpowiada na zgłoszenie, nie wyznacza terminu oględzin albo nie podejmuje czynności związanych z szacowaniem.

    Rolnik nie powinien w takiej sytuacji pozostawać bierny.

    Przede wszystkim należy zachować dowód zgłoszenia szkody i wysłać dodatkowe wezwanie do podjęcia czynności, wskazując datę wcześniejszego wniosku oraz opisując brak reakcji.

    Warto również:

    • udokumentować stan uprawy na bieżąco;
    • wykonać zdjęcia i nagrania pokazujące rozmiar szkody;
    • zachować korespondencję z kołem łowieckim;
    • zgromadzić dokumenty dotyczące uprawy i przewidywanego plonu;
    • rozważyć sporządzenie prywatnej opinii specjalisty, jeżeli szkoda jest znaczna.

    Jeżeli brak reakcji uniemożliwia przeprowadzenie ustawowego szacowania, należy rozważyć skorzystanie z drogi przewidzianej w art. 46e Prawa łowieckiego.

    Istotne znaczenie ma tutaj uchwała Sądu Najwyższego z 6 lipca 2021 r., sygn. III CZP 48/20.

    Sąd Najwyższy wskazał, że niewykonanie przez dzierżawcę albo zarządcę obwodu łowieckiego obowiązków wynikających z art. 46–46c Prawa łowieckiego i niesporządzenie protokołu nie zamyka – po wydaniu decyzji przewidzianej w art. 46e ust. 1 ustawy – drogi sądowej w sprawie o naprawienie szkody łowieckiej.

    Oznacza to, że brak współpracy ze strony koła łowieckiego nie powinien automatycznie pozbawiać rolnika możliwości dochodzenia odszkodowania.

    Nie oznacza to jednak, że można całkowicie pominąć ustawową procedurę. W takiej sytuacji szczególnie ważne jest prawidłowe udokumentowanie zgłoszenia i podjęcie działań zmierzających do uzyskania decyzji przewidzianej w art. 46e Prawa łowieckiego.

    5. Odwołanie od szacowania szkody – nie pomijaj tego etapu!

    Jeżeli rolnik nie zgadza się z ustaleniami zawartymi w protokole oględzin albo protokole szacowania ostatecznego, może skorzystać z odwołania przewidzianego w art. 46d Prawa łowieckiego.

    Odwołanie wnosi się do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody.

    W przypadku obwodu łowieckiego wyłączonego z wydzierżawiania i przekazanego w zarząd nadleśnictwa właściwy do rozpoznania odwołania jest dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych.

    Termin na wniesienie odwołania wynosi 7 dni od dnia podpisania odpowiedniego protokołu.

    To krótki termin, dlatego nie warto zwlekać z przygotowaniem pisma.

    W odwołaniu należy:

    • wskazać dane poszkodowanego;
    • określić, którego protokołu dotyczy odwołanie;
    • wskazać, jakie ustalenia są kwestionowane;
    • wyjaśnić, dlaczego dokonane szacowanie jest nieprawidłowe;
    • przedstawić dowody potwierdzające stanowisko rolnika;
    • określić, jakiego rozstrzygnięcia poszkodowany oczekuje.

    Warto dołączyć fotografie, dokumentację uprawy, własne obliczenia oraz inne materiały pozwalające wykazać rzeczywisty rozmiar szkody.

    Rolnik może również zawnioskować o udział przedstawiciela właściwej izby rolniczej w oględzinach lub szacowaniu ostatecznym przeprowadzanym w wyniku odwołania. Warto pamiętać, że udział takiego przedstawiciela nie jest automatyczny – należy zgłosić odpowiedni wniosek.

    Po wniesieniu odwołania właściwy organ przeprowadza odpowiednio oględziny albo szacowanie ostateczne. Czynności te powinny zostać przeprowadzone niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od otrzymania odwołania.

    Następnie właściwy organ ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji. Decyzja powinna zostać wydana w terminie 14 dni od otrzymania odpowiednich protokołów i jest ostateczna.

    Co istotne, wypłata odszkodowania następuje ze środków dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego w terminie 30 dni od doręczenia decyzji.

    Dlaczego ten etap jest tak ważny?

    Ustawowa procedura odwoławcza stanowi istotny element dochodzenia roszczeń. Nie warto rezygnować z niej tylko dlatego, że rolnik jest przekonany o nieprawidłowości pierwszego szacowania.

    W przypadku problemów z przeprowadzeniem procedury należy zwrócić szczególną uwagę na uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 48/20, która dotyczy właśnie sytuacji niewykonania obowiązków przez dzierżawcę albo zarządcę obwodu.

    6. Kiedy warto złożyć pozew o odszkodowanie łowieckie?

    Pozew o odszkodowanie łowieckie warto rozważyć przede wszystkim wtedy, gdy:

    • ustalona wysokość odszkodowania jest wyraźnie zaniżona;
    • właściwy organ nie uwzględnił wszystkich istotnych okoliczności dotyczących szkody;
    • przyjęta powierzchnia zniszczonej uprawy jest nieprawidłowa;
    • błędnie ustalono procent zniszczenia uprawy;
    • przyjęto zaniżony plon z hektara;
    • nieprawidłowo określono wartość rynkową płodu rolnego;
    • rolnik nie otrzymał należnego odszkodowania.

    Samo niezadowolenie z wysokości przyznanej kwoty nie przesądza jeszcze o zasadności pozwu. Kluczowe jest wykazanie, że wysokość odszkodowania została ustalona nieprawidłowo albo że poszkodowanemu przysługuje wyższa kwota.

    Czy można dochodzić wyższego odszkodowania niż ustalone w postępowaniu?

    Tak. Rolnik, który nie zgadza się z wysokością odszkodowania ustaloną przez właściwy organ, może dochodzić swoich praw przed sądem.

    Decyzja nadleśniczego nie zamyka drogi do sądowego dochodzenia wyższej kwoty. Sąd cywilny samodzielnie ocenia zgromadzony materiał dowodowy i ustala wysokość należnego odszkodowania.

    W szczególności sąd może dopuścić dowód z opinii biegłego, który oceni m.in. powierzchnię zniszczeń, możliwy do uzyskania plon oraz wysokość poniesionej szkody.

    Warto jednak pamiętać, że postępowanie sądowe wiąże się z kosztami i ryzykiem procesowym. Przed wniesieniem pozwu dobrze jest więc ocenić, czy zgromadzone dowody pozwalają wykazać zasadność wyższego roszczenia.

    7. Ile czasu ma rolnik na wniesienie pozwu?

    To jeden z najważniejszych terminów, o których należy pamiętać.

    Zgodnie z art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których wystąpiła szkoda, a także dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego niezadowolony z decyzji właściwego organu może wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody.

    Termin na wniesienie pozwu wynosi 3 miesiące od dnia doręczenia decyzji.

    Nie należy mylić tego terminu z ogólnymi terminami przedawnienia roszczeń odszkodowawczych.

    W sprawach o szkody łowieckie ustawodawca przewidział szczególną drogę dochodzenia roszczeń, dlatego konieczne jest pilnowanie terminu określonego w art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego.

    Przed upływem tego terminu warto przygotować pozew, skompletować dokumenty i ustalić dokładną wysokość dochodzonej kwoty.

    Nie należy również zakładać, że samo prowadzenie rozmów z kołem łowieckim albo wysłanie kolejnego wezwania do zapłaty automatycznie wydłuży termin na wniesienie powództwa.

    8. Jak przygotować pozew o odszkodowanie łowieckie?

    Pozew powinien przedstawiać nie tylko żądanie zapłaty określonej kwoty, ale również wyjaśniać, dlaczego rolnik uważa, że przysługuje mu odszkodowanie w takiej wysokości.

    W pierwszej kolejności należy prawidłowo ustalić stronę pozwaną.

    Co do zasady pozwanym będzie dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego, na którym wystąpiła szkoda, a nie sam nadleśniczy, który wydał decyzję.

    Jeżeli odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa na podstawie art. 50 Prawa łowieckiego albo art. 126 ustawy o ochronie przyrody, należy ustalić właściwy podmiot reprezentujący Skarb Państwa. Nie zawsze będzie nim ten sam organ, dlatego nie należy automatycznie wskazywać koła łowieckiego jako pozwanego.

    Co powinien zawierać pozew?

    Pozew powinien spełniać wymagania określone w Kodeksie postępowania cywilnego, w szczególności w art. 126 i 187 KPC.

    W praktyce należy zamieścić w nim:

    1. Oznaczenie sądu

    Powództwo wnosi się do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody, zgodnie z art. 46e ust. 4 Prawa łowieckiego.

    Właściwość rzeczową sądu ustala się na podstawie wartości przedmiotu sporu. Co do zasady:

    • przy wartości przedmiotu sporu do 100 000 zł właściwy będzie sąd rejonowy;
    • przy wartości przedmiotu sporu przekraczającej 100 000 zł właściwy będzie sąd okręgowy.

    2. Dane stron postępowania

    Należy wskazać:

    • dane rolnika występującego z pozwem;
    • dane dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego lub właściwego podmiotu reprezentującego Skarb Państwa;
    • właściwe adresy stron;
    • ewentualnych pełnomocników.

    3. Wartość przedmiotu sporu

    Wartość przedmiotu sporu odpowiada dochodzonej kwocie pieniężnej, z uwzględnieniem zasad określonych w KPC.

    4. Żądanie pozwu

    Rolnik powinien dokładnie wskazać, jakiej kwoty domaga się od pozwanego.

    Może również żądać odsetek ustawowych za opóźnienie, jeżeli istnieją ku temu podstawy, oraz zwrotu kosztów procesu.

    5. Uzasadnienie

    W tej części należy opisać:

    • kiedy i gdzie powstała szkoda;
    • jakiego rodzaju uprawa została uszkodzona;
    • przez jaki gatunek zwierzyny została wyrządzona szkoda;
    • kiedy i w jaki sposób zgłoszono szkodę;
    • jak przebiegało szacowanie;
    • jakie zastrzeżenia zgłoszono do protokołu;
    • jaki był wynik postępowania przed właściwym organem;
    • dlaczego ustalona wysokość odszkodowania jest nieprawidłowa;
    • jak obliczono kwotę dochodzoną pozwem.

    6. Wnioski dowodowe

    Należy wskazać dowody, które potwierdzają stanowisko rolnika.

    7. Podpis i załączniki

    Pozew musi zostać podpisany i zawierać wymagane załączniki, w tym odpis pozwu i dokumenty, na które powód się powołuje.

    9. Jakie dowody mogą pomóc rolnikowi w sądzie?

    W sprawach o odszkodowanie łowieckie kluczowe znaczenie ma materiał dowodowy.

    Rolnik powinien zadbać o to, aby wykazać nie tylko sam fakt wystąpienia szkody, ale również jej rzeczywisty rozmiar i wartość.

    W szczególności przydatne mogą być:

    ⯈ Dokumentacja fotograficzna i nagrania

    Zdjęcia uszkodzonych upraw, śladów żerowania i rozmiaru zniszczeń. Szczególnie wartościowe są fotografie wykonane bezpośrednio po stwierdzeniu szkody.

    ⯈ Protokoły oględzin i szacowania

    To podstawowe dokumenty obrazujące przebieg ustawowej procedury. Warto zwrócić uwagę na zawarte w nich pomiary, procent zniszczenia uprawy, przyjęty plon i wyliczenie odszkodowania.

    ⯈ Decyzja właściwego organu

    Dokument ten potwierdza wynik postępowania odwoławczego i stanowi ważny element materiału dowodowego w sprawie sądowej.

    ⯈ Dokumentacja dotycząca uprawy

    Mogą to być faktury za nasiona, nawozy i środki ochrony roślin, dokumentacja zabiegów agrotechnicznych, informacje o powierzchni uprawy czy dokumenty dotyczące uzyskiwanych wcześniej plonów.

    ⯈ Dane dotyczące cen skupu i wartości rynkowej płodów rolnych

    Pozwalają zweryfikować, czy przyjęta do wyliczenia odszkodowania cena odpowiadała wartości płodu rolnego w regionie wystąpienia szkody.

    ⯈ Opinia rzeczoznawcy lub biegłego

    W niektórych sprawach warto rozważyć uzyskanie prywatnej opinii specjalisty, która pomoże wykazać nieprawidłowości w szacowaniu.

    W postępowaniu sądowym można również wnosić o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego.

    Należy pamiętać, że prywatna opinia rzeczoznawcy nie zastępuje opinii biegłego powołanego przez sąd. Może jednak pomóc w uzasadnieniu stanowiska rolnika i sformułowaniu odpowiednich wniosków dowodowych.

    10. Jak obliczyć wysokość dochodzonego odszkodowania?

    Przed wniesieniem pozwu trzeba dokładnie ustalić, jakiej kwoty rolnik domaga się od pozwanego.

    Nie wystarczy wskazać, że odszkodowanie powinno być wyższe. Trzeba wykazać, z czego wynika różnica pomiędzy kwotą ustaloną w postępowaniu szacunkowym a kwotą dochodzoną przed sądem.

    Wysokość odszkodowania za szkody w uprawach ustala się zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 16 kwietnia 2019 r.

    Mechanizm obliczania obejmuje kilka etapów:

    1. Ustala się powierzchnię uszkodzonej uprawy.
    2. Powierzchnię tę mnoży się przez procent jej zniszczenia, uzyskując tzw. powierzchnię zredukowaną.
    3. Powierzchnię zredukowaną mnoży się przez plon z 1 ha.
    4. Uzyskany rozmiar szkody mnoży się przez wartość danego płodu rolnego, określoną według ceny skupu w regionie, a jeżeli skup nie jest prowadzony – według ceny rynkowej z dnia szacowania ostatecznego.

    Przy ustalaniu wysokości odszkodowania uwzględnia się również nieponiesione koszty zbioru, transportu i przechowywania.

    W przypadku szkód w uprawach wymagających zaorania rozporządzenie przewiduje szczególne zasady ustalania wysokości odszkodowania, uzależnione od terminu wystąpienia szkody.

    Przykładowo:

    Rolnik zgłosił szkodę w uprawie kukurydzy. W wyniku szacowania ustalono, że zniszczonych zostało 0,8 ha uprawy, a odszkodowanie wyniosło 6 000 zł.

    Rolnik uważa jednak, że rzeczywisty obszar zniszczeń wynosił 1,2 ha, a przyjęty plon z hektara został zaniżony. Na podstawie dokumentacji dotyczącej uprawy i własnych obliczeń ustala, że należne odszkodowanie powinno wynosić 10 000 zł.

    W takim przypadku rolnik może rozważyć dochodzenie przed sądem różnicy wynoszącej 4 000 zł, o ile wykaże zasadność swoich wyliczeń.

    Przykład ma charakter wyłącznie poglądowy. Rzeczywista wysokość odszkodowania zależy od ustaleń dotyczących konkretnej uprawy i zasad określonych w przepisach.

    11. Czy rolnikowi należą się odsetki za opóźnienie?

    Oprócz samego odszkodowania rolnik może w określonych okolicznościach domagać się również odsetek ustawowych za opóźnienie.

    Podstawę prawną stanowi art. 481 Kodeksu cywilnego.

    W przypadku odszkodowania ustalonego decyzją właściwego organu Prawo łowieckie przewiduje 30-dniowy termin wypłaty odszkodowania od dnia doręczenia decyzji.

    Jeżeli zobowiązany podmiot nie wypłaci ustalonej kwoty w ustawowym terminie, może powstać podstawa do żądania odsetek za opóźnienie.

    Inaczej należy oceniać sytuację, w której rolnik dochodzi przed sądem kwoty wyższej niż ustalona w decyzji. Wówczas moment wymagalności roszczenia i początek naliczania odsetek wymagają indywidualnej oceny, z uwzględnieniem m.in. art. 455 i 481 Kodeksu cywilnego.

    Dlatego w pozwie warto precyzyjnie określić, od jakiej daty rolnik domaga się odsetek, oraz uzasadnić przyjęty termin.

    12. Kiedy odszkodowanie za szkody łowieckie nie przysługuje?

    Przed skierowaniem sprawy do sądu należy również sprawdzić, czy nie zachodzi jedna z ustawowych przesłanek wyłączających prawo do odszkodowania.

    Art. 48 Prawa łowieckiego wskazuje sytuacje, w których odszkodowanie nie przysługuje.

    Dotyczy to m.in.:

    • osób, którym przydzielono grunty stanowiące własność Skarbu Państwa jako deputaty rolne na gruntach leśnych;
    • posiadaczy uszkodzonych upraw lub płodów rolnych, którzy nie dokonali ich sprzętu w terminie 14 dni od dnia zakończenia regionalnego okresu zbioru danego gatunku roślin, określonego uchwałą sejmiku województwa;
    • posiadaczy, którzy nie wyrazili zgody na budowę urządzeń lub wykonywanie zabiegów zapobiegających szkodom, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków;
    • przypadków, w których szkoda nie przekracza wartości 100 kg żyta w przeliczeniu na 1 ha uprawy;
    • szkód w płodach rolnych złożonych w sterty, stogi i kopce w bezpośrednim sąsiedztwie lasu;
    • szkód w uprawach założonych z rażącym naruszeniem zasad agrotechnicznych;
    • szkód dotyczących nieruchomości objętych zakazem wykonywania polowania, w okresie i na zasadach określonych w ustawie.

    Każdy przypadek należy jednak oceniać indywidualnie. Nie można automatycznie przyjmować, że samo wystąpienie jednej z wymienionych okoliczności przesądza o braku możliwości dochodzenia roszczenia. Znaczenie mają również ustawowe wyjątki i konkretne okoliczności sprawy.

    13. Czy warto skorzystać z pomocy prawnika?

    Sprawy dotyczące szkód łowieckich często wydają się stosunkowo proste, ponieważ dotyczą zniszczenia konkretnej uprawy i określonej kwoty odszkodowania.

    W praktyce jednak spory mogą dotyczyć wielu kwestii:

    • prawidłowego ustalenia podmiotu odpowiedzialnego;
    • zachowania terminów zgłoszenia i odwołania;
    • prawidłowości przeprowadzonych oględzin;
    • powierzchni uszkodzonej uprawy;
    • przyjętego plonu z hektara;
    • wartości płodów rolnych;
    • prawidłowego wyliczenia wysokości odszkodowania;
    • kompletności materiału dowodowego;
    • właściwego określenia żądania pozwu i odsetek.

    Pomoc radcy prawnego może być szczególnie przydatna wtedy, gdy wartość szkody jest znaczna, koło łowieckie kwestionuje odpowiedzialność albo różnica między kwotą ustaloną w postępowaniu szacunkowym a rzeczywistą stratą jest istotna.

    Prawidłowo przygotowany pozew powinien uwzględniać zarówno przepisy Prawa łowieckiego, jak i zasady postępowania cywilnego. Ważne jest również odpowiednie sformułowanie żądań oraz wniosków dowodowych.

    14. Podsumowanie – co powinieneś zrobić, jeśli chcesz uzyskać odszkodowanie łowieckie?

    Nie musi godzić się na zaniżone odszkodowanie lub odmowę wypłaty pieniędzy.

    Powinieneś jednak pamiętać o kilku podstawowych zasadach:

    1. Ustalić, kto odpowiada za szkodę – koło łowieckie, zarządca obwodu czy właściwy podmiot reprezentujący Skarb Państwa.
    2. Udokumentować szkodę – wykonać zdjęcia, nagrania i zgromadzić dokumentację dotyczącą uprawy.
    3. Zgłosić szkodę w terminie – co do zasady w ciągu 3 dni od jej stwierdzenia.
    4. Uczestniczyć w oględzinach i szacowaniu – kontrolować prawidłowość pomiarów i ustaleń.
    5. Powiadomić o planowanym zbiorze – w formie pisemnej, 7 dni przed zamierzonym sprzętem uszkodzonej uprawy.
    6. Zgłosić zastrzeżenia do protokołu – wskazać konkretne nieprawidłowości.
    7. Wnieść odwołanie – w terminie 7 dni od podpisania odpowiedniego protokołu, do właściwego organu.
    8. Przeanalizować decyzję – sprawdzić, czy wysokość odszkodowania została prawidłowo ustalona.
    9. W razie potrzeby skierować sprawę do sądu – w terminie 3 miesięcy od doręczenia decyzji.

    Najważniejsze jest, abyś nie odkładał działań na później. W sprawach dotyczących szkód łowieckich obowiązują krótkie terminy, a szybkie zgromadzenie dowodów może mieć istotne znaczenie dla późniejszego wyniku sprawy.

    Jeżeli odszkodowanie zostało zaniżone, nie oznacza to, że musisz zaakceptować zaproponowaną kwotę. Masz prawo dochodzić swoich roszczeń przed sądem, pod warunkiem przejścia wymaganej procedury i odpowiedniego przygotowania sprawy.

    Zapraszam do kontaktu,

    Paweł Pokorski
    radca prawny

    📞  tel.: +48 505 691 234

    ✉️  kancelaria@pokorskiodszkodowania.pl

    Zdjęcie: Michal Petráš

    ***

    Odszkodowania łowieckie – najważniejsze informacje dla właścicieli gruntów i rolników

    Odszkodowania łowieckie – jak uzyskać odszkodowanie, gdy dzika zwierzyna zniszczyła Twoje uprawy?

    Dzika zwierzyna może wyrządzać szkody na gruntach rolnych – zniszczenia upraw, utrata plonów czy uszkodzenie płodów rolnych – tym samym  powodując straty dla właścicieli nieruchomości oraz producentów rolnych.

    W takich sytuacjach poszkodowanym przysługuje prawo dochodzenia odszkodowania łowieckiego.

    W niniejszym artykule wyjaśniamy, czym jest szkoda łowiecka, kto ponosi odpowiedzialność za jej naprawienie oraz jak wygląda procedura uzyskania rekompensaty [Czytaj dalej…]

    Przewijanie do góry